Smartfony poza klasą. Nowe obowiązki szkół i przedszkoli od 1 września 2026 roku

Cyfrowa rewolucja w polskich placówkach oświatowych staje się faktem prawnym, niosąc za sobą istotne zmiany organizacyjne dla dyrektorów, organów prowadzących oraz nauczycieli. Dnia 3 lipca 2026 roku podpisana została Ustawa o zmianie ustawy – Prawo oświatowe. Nowelizacja ta w sposób jednolity ogranicza dotychczasową autonomię szkół w zakresie regulowania zasad korzystania z urządzeń mobilnych, wprowadzając ustawowy zakaz dla szkół podstawowych i przedszkoli oraz nowe obowiązki statutowe dla pozostałych placówek.

Głównym motywem ustawodawcy było stworzenie bezpieczniejszych warunków do nauki, ograniczenie problemów z koncentracją uczniów oraz przeciwdziałanie uzależnieniom cyfrowym. W uzasadnieniu projektu powołano się na liczne badania krajowe i zagraniczne wskazujące na negatywny wpływ nadmiernego korzystania z telefonów komórkowych na koncentrację, wyniki edukacyjne i relacje społeczne uczniów.

Nowe przepisy wchodzą w życie 1 września 2026 roku. Dla kadry zarządzającej oznacza to konieczność pilnego zapoznania się z nowymi regulacjami oraz przygotowania placówek do okresu przejściowego.

Ustawowy zakaz w podstawówkach i przedszkolach

Najbardziej doniosłą zmianą jest wprowadzenie do ustawy bezpośredniego zakazu korzystania przez uczniów z telefonów komórkowych oraz innych urządzeń elektronicznych umożliwiających porozumiewanie się na odległość lub rejestrowanie obrazu bądź dźwięku.

Zakaz obejmuje szkoły podstawowe i przedszkola.

Szkoły podstawowe

W szkołach podstawowych publicznych i niepublicznych zakaz dotyczy uczniów szkół podstawowych dla dzieci i młodzieży oraz szkół artystycznych realizujących kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej. Obowiązuje przez cały czas pobytu ucznia na terenie szkoły w związku z realizacją zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, a także podczas zajęć organizowanych poza terenem szkoły. Oznacza to, że obejmuje również przerwy międzylekcyjne.

Przedszkola

W przedszkolach wprowadzono zakaz o szerszym zakresie niż w szkołach podstawowych, ponieważ obejmuje nie tylko korzystanie z urządzeń elektronicznych, ale również ich wnoszenie na teren placówki. Dotyczy to przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych form wychowania przedszkolnego.

Z centralnego zakazu wyłączono wycieczki szkolne organizowane zgodnie z przepisami oświatowymi oraz internaty. W tych przypadkach ustawa pozostawia uregulowanie szczegółowych zasad korzystania z urządzeń elektronicznych statutom szkół. Statuty mogą również przewidywać dodatkowe przypadki, w których korzystanie z takich urządzeń będzie zakazane.

Zamknięty katalog wyjątków ustawowych

Ustawodawca przewidział sytuacje, w których korzystanie z urządzeń elektronicznych może być uzasadnione. W art. 98a ust. 2 Prawa oświatowego wskazano zamknięty katalog trzech wyjątków.

1. Zgoda nauczyciela

Nauczyciel może wyrazić zgodę na korzystanie z urządzenia, jeśli służy ono realizacji programu nauczania, sprawdzeniu wiedzy uczniów lub zapewnieniu kontaktu ucznia z rodzicami w sytuacji nagłej.

2. Zgoda dyrektora ze względów zdrowotnych

Dyrektor szkoły, na wniosek ucznia lub rodzica niepełnoletniego ucznia, może wyrazić zgodę na korzystanie z telefonu lub innego urządzenia elektronicznego ze względu na chorobę, niepełnosprawność albo inne szczególne potrzeby wymagające korzystania ze specjalistycznego sprzętu lub aplikacji monitorujących stan zdrowia. Odmowa wyrażenia zgody wymaga pisemnego uzasadnienia.

3. Bezpośrednie zagrożenie

Zakaz nie obowiązuje również w przypadku wystąpienia bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia lub życia osób przebywających w szkole albo uczestniczących w zajęciach organizowanych poza jej terenem, a także zagrożenia dla mienia tych osób lub szkoły.

Szkoły ponadpodstawowe i placówki niepubliczne

W liceach, technikach, szkołach branżowych, szkołach podstawowych dla dorosłych oraz części szkół artystycznych ustawodawca pozostawił większą autonomię. Nie wprowadzono tam centralnego zakazu.

W zamian szkoły te zostały zobowiązane do określenia w statutach warunków albo zakazu korzystania z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych podczas pobytu ucznia w szkole oraz podczas zajęć organizowanych poza nią. Regulacje statutowe muszą uwzględniać te same wyjątki ustawowe obowiązujące w szkołach podstawowych.

Podobne rozwiązania przewidziano dla szkół niepublicznych. Nowelizacja reguluje również sytuację placówek, w których nie funkcjonuje rada rodziców lub samorząd uczniowski. W takim przypadku odpowiednie kompetencje wykonują organy wskazane w statucie szkoły.

Organizacja depozytów a ochrona prywatności

Nowe brzmienie art. 98b Prawa oświatowego umożliwia dyrektorom organizowanie miejsc przechowywania telefonów komórkowych, takich jak szafki, półki czy specjalne kieszenie. Rozwiązanie to ma charakter fakultatywny i wymaga zgody rady pedagogicznej oraz rady rodziców, a także zasięgnięcia opinii samorządu uczniowskiego.

Jeżeli szkoła zdecyduje się na utworzenie takich miejsc, uczniowie będą zobowiązani do przestrzegania zasad odkładania urządzeń. Ustawodawca zobowiązał szkoły do zapewnienia bezpieczeństwa przechowywania urządzeń oraz ochrony prywatności uczniów. W szczególności niedopuszczalne jest przeglądanie zawartości telefonów przez osoby nieuprawnione. Kwestie odpowiedzialności za ewentualne uszkodzenie lub utratę urządzeń podlegają ogólnym zasadom prawa cywilnego.

Ważne: nowe przepisy nie nakładają na szkoły obowiązku tworzenia depozytów na telefony komórkowe. Utworzenie miejsc przechowywania urządzeń pozostaje rozwiązaniem fakultatywnym, zależnym od decyzji danej szkoły.

Konsekwencje naruszeń

Naruszenie zakazów ustawowych lub statutowych, a także niewykonanie polecenia nauczyciela dotyczącego odłożenia telefonu do miejsca przechowywania, może skutkować zastosowaniem działań wychowawczych albo kar przewidzianych w statucie szkoły. W konsekwencji może to również wpływać na ocenę zachowania ucznia zgodnie z ogólnymi zasadami oceniania.

Nowelizacja podkreśla także obowiązek współpracy rodziców ze szkołą w zakresie przestrzegania nowych zasad oraz kształtowania postaw związanych z higieną cyfrową i odpowiedzialnym korzystaniem z technologii informacyjno-komunikacyjnych.

Harmonogram wdrożenia

Nowe przepisy będą wdrażane etapowo:

• 1 września 2026 r. – wejście w życie ustawy i rozpoczęcie obowiązywania nowych regulacji.
• 31 grudnia 2026 r. – termin dostosowania statutów szkół do nowych przepisów.

W okresie przejściowym, od 1 września 2026 r. do dnia dostosowania statutu, pozostają w mocy dotychczasowe postanowienia statutowe dotyczące korzystania z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych.

Warto jednak pamiętać, że po upływie okresu przejściowego statuty powinny zostać dostosowane do nowych przepisów. Brak aktualizacji może prowadzić do zakwestionowania niezgodnych postanowień przez organy sprawujące nadzór pedagogiczny.

Podsumowanie

Nowelizacja Prawa oświatowego z 3 lipca 2026 roku nakłada na szkoły i organy prowadzące obowiązek przeanalizowania obowiązujących statutów oraz dostosowania ich do nowych wymogów ustawowych. Szczególnego znaczenia nabiera prawidłowe uregulowanie kwestii pozostawionych przez ustawodawcę do rozstrzygnięcia na poziomie szkoły, w szczególności zasad korzystania z urządzeń elektronicznych podczas wycieczek szkolnych, w internatach oraz innych sytuacjach przewidzianych w statutach.

Dla dyrektorów placówek edukacyjnych najbliższe miesiące powinny być okresem nie tylko aktualizacji dokumentów wewnętrznych, ale również przygotowania nauczycieli, uczniów i rodziców do funkcjonowania w nowym modelu organizacji szkoły, w którym większy nacisk położono na higienę cyfrową, bezpieczeństwo uczniów oraz ograniczenie negatywnych skutków nadmiernego korzystania z urządzeń mobilnych.