Zakaz prowadzenia działalności z art. 373 Prawa upadłościowego – kiedy grozi i jak się przed nim bronić?
Problemy finansowe przedsiębiorstwa mogą prowadzić nie tylko do upadłości spółki. W określonych sytuacjach konsekwencje mogą dotknąć bezpośrednio także osoby zarządzające przedsiębiorstwem.
Jeżeli osoby zarządzające nie dopełnią obowiązków przewidzianych w Prawie upadłościowym, sąd może orzec wobec nich zakaz prowadzenia działalności gospodarczej oraz pełnienia funkcji w organach spółek. Zakaz ten może obowiązywać nawet przez 10 lat, skutecznie wyłączając przedsiębiorcę lub członka zarządu z aktywności gospodarczej.
Najczęściej podstawą jego orzeczenia jest zbyt późne złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości.
Zakaz prowadzenia działalności gospodarczej z art. 373 Prawa upadłościowego jest sankcją orzekaną przez sąd na okres od 1 roku do 10 lat wobec osób, którym można przypisać odpowiedzialność za niewykonanie obowiązków wynikających z przepisów upadłościowych. Najczęściej dotyczy to niezłożenia w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości po powstaniu stanu niewypłacalności.
Kto może zostać objęty zakazem?
Zakaz może zostać orzeczony nie tylko wobec przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą czy formalnych członków zarządu ujawnionych w KRS.
Przepisy mogą znaleźć zastosowanie również wobec osób, które mimo braku formalnego umocowania faktycznie zarządzały przedsiębiorstwem dłużnika i istotnie przyczyniły się do niezłożenia w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości. W praktyce oznacza to, że odpowiedzialność może objąć również tzw. faktycznych menedżerów.
Za jakie działania grozi zakaz?
Podstawy orzeczenia zakazu zostały wskazane w art. 373 ust. 1 Prawa upadłościowego.
Najczęściej spotykanym przypadkiem jest niezłożenie w ustawowym terminie wniosku o ogłoszenie upadłości. Sankcja może jednak zostać orzeczona również wobec osoby, która:
- nie wydała syndykowi majątku, ksiąg lub dokumentacji,
- ukrywała, niszczyła lub obciążała składniki majątku wchodzące do masy upadłości,
- utrudniała postępowanie upadłościowe,
- nie wykonała innych obowiązków wynikających z przepisów prawa upadłościowego lub w inny sposób utrudniała postępowanie upadłościowe.
Zakaz może zostać orzeczony także w niektórych przypadkach ponownej upadłości przedsiębiorcy.
Samo opóźnienie nie przesądza jeszcze o orzeczeniu zakazu
Choć nieterminowe złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest najczęściej wskazywaną podstawą wniosków o orzeczenie zakazu, nie oznacza to, że zakaz zostanie orzeczony w każdym przypadku.
Sąd każdorazowo bada okoliczności konkretnej sprawy, w tym przyczyny opóźnienia oraz stopień zawinienia osoby, wobec której złożono wniosek.
W orzecznictwie podkreśla się, że przy ocenie zasadności orzeczenia zakazu znaczenie ma nie tylko stopień zawinienia osoby odpowiedzialnej za złożenie wniosku, ale również skutki opóźnienia dla wierzycieli oraz sytuacji majątkowej przedsiębiorstwa.
Istotne znaczenie ma więc odpowiedź na pytanie, czy wskutek zwłoki doszło do pogorszenia sytuacji wierzycieli, zmniejszenia wartości majątku przedsiębiorstwa lub zwiększenia rozmiaru niewypłacalności.
Przykład
Wyobraźmy sobie spółkę, która utraciła płynność finansową w styczniu. Zarząd przez kolejne miesiące nie podejmuje żadnych działań, a wniosek o ogłoszenie upadłości zostaje złożony dopiero jesienią. W tym czasie część majątku zostaje sprzedana, zadłużenie rośnie, a wierzyciele tracą możliwość uzyskania pełnego zaspokojenia swoich należności. W takiej sytuacji ryzyko orzeczenia zakazu jest zdecydowanie większe niż w przypadku krótkotrwałego opóźnienia, które nie wpłynęło istotnie na sytuację wierzycieli.
Jak bronić się przed zakazem?
Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny, jednak w praktyce najczęściej znaczenie mają trzy grupy argumentów.
1. Niewielki stopień winy lub nieznaczne pokrzywdzenie wierzycieli
Przy orzekaniu zakazu sąd bierze pod uwagę stopień winy oraz skutki działań dłużnika. W niektórych przypadkach możliwe jest wykazanie, że opóźnienie było niewielkie, miało charakter incydentalny lub nie doprowadziło do realnego pokrzywdzenia wierzycieli.
2. Właściwe wykorzystanie postępowań restrukturyzacyjnych
Przepisy przewidują możliwość oddalenia wniosku o orzeczenie zakazu, jeżeli we właściwym czasie został złożony wniosek o otwarcie przyspieszonego postępowania układowego, postępowania układowego albo postępowania sanacyjnego, a rozmiar pokrzywdzenia wierzycieli jest nieznaczny.
Należy jednak pamiętać, że szczegółowa ocena skutków podjętych działań restrukturyzacyjnych zależy od okoliczności konkretnej sprawy.
3. Zarzut upływu terminu
Wniosek o orzeczenie zakazu nie może być składany bez ograniczeń czasowych. W określonych sytuacjach możliwe jest powołanie się na upływ terminów przewidzianych w art. 377 Prawa upadłościowego.
Znaczenie aktywnej obrony
W postępowaniach dotyczących zakazu prowadzenia działalności ogromne znaczenie ma inicjatywa dowodowa uczestnika. W praktyce brak aktywności dowodowej często znacząco utrudnia skuteczną obronę.
Jednocześnie jednak samo kwestionowanie twierdzeń wierzyciela zwykle nie wystarcza. Konieczne jest przedstawienie dokumentów finansowych, danych dotyczących majątku przedsiębiorstwa oraz dowodów potwierdzających, że opóźnienie nie doprowadziło do istotnego pokrzywdzenia wierzycieli.
Podsumowanie
Zakaz prowadzenia działalności gospodarczej z art. 373 Prawa upadłościowego należy do najbardziej dotkliwych sankcji przewidzianych wobec przedsiębiorców i członków zarządu.
Nie każde opóźnienie w złożeniu wniosku o upadłość prowadzi jednak automatycznie do jego orzeczenia. Kluczowe znaczenie mają okoliczności sprawy, stopień winy osoby odpowiedzialnej oraz rzeczywisty wpływ jej działań na sytuację wierzycieli.
Jeżeli przedsiębiorstwo utraciło płynność finansową lub otrzymałeś wniosek o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności, warto jak najszybciej przeanalizować sytuację prawną i przygotować odpowiednią strategię procesową. W wielu przypadkach szybka reakcja pozwala istotnie ograniczyć ryzyko odpowiedzialności osobistej.
Skontaktuj się z nami lub umów spotkanie, aby omówić swoją sytuację i wybrać najbezpieczniejsze rozwiązanie.
Zapraszamy także do zapoznania się z innymi materiałami dotyczącymi zagadnień poruszanych w niniejszym wpisie, w tym w szczególności:
